International Federation of Library Associations and Institutions (IFLA)
Deklaratė pėr
bibliotekat dhe lirinė intelektuale
Miratuar nga kryesia e IFLA-s mė 25 mars tė vitit 1999 nė Haag, Hollandė.
Alarabia, Balgarski, Bangla, Bosanski, Cesky, Chaltibhasa, Dansk, Deutsch, English, Espańol, Farsi, Franēais, Hangul, Hrvatski, Ķslenska, Italiano, Kartuli, Lietuviskai, Magyar, Nederlands, Nihongo, Norsk, Polski, Portuguźs, Russkij, Srpski, Suomeksi, Svenska, Tagalog, Tamil, Türkēe, Viet, Zhongwen (simplified), Zhongwen (traditional)
IFLA (Federata Ndėrkombėtare e Bibliotekave) mbėshtet, mbron dhe nxit lirinė intelektuale tė shpallur nga Kombet e Bashkuara nė Deklaratėn Universale pėr tė Drejtat e Njeriut.
IFLA deklaron se qeniet njerėzore kanė tė drejtė themelore pėr akses nė dije, mendimin krijues dhe veprimtarinė intelektuale si dhe pėr tė shprehur publikisht mendimet e tyre.
IFLA beson se e drejta pėr dije dhe liria e shprehjes janė dy anė tė tė njėjtit parim. E drejta pėr dije ėshtė njė domosdoshmėri pėr lirinė e mendimit dhe tė ndėrgjegjes; liria e mendimit dhe liria e shprehjes janė kushte tė nevojshme pėr lirinė e shfrytėzimit tė informacionit.
IFLA pohon se angazhimi pėr lirinė intelektuale ėshtė njė pėrgjegjėsi themelore nė fushėn e bibliotekave dhe tė informacionit.
IFLA, pėr kėtė arsye, u bėn thirrje bibliotekave dhe stafit tė tyre qė tu pėrmbahen me vendosmėri parimeve tė lirisė intelektuale, aksesit tė lirė nė informacion dhe lirisė sė mendimit si dhe tė ruajnė fshehtėsinė (konfidencėn) e pėrdoruesve tė bibliotekave.
IFLA porosit qė veprimtaria e antarėve tė saj tė nxitė pranimin dhe realizimin e kėtyre parimeve. Duke vepruar nė kėtė mėnyrė, IFLA shpall se:
Bibliotekat sigurojnė akses nė informacion, ide dhe krijimtari. Ato shėrbejnė si porta tė diturisė, tė mendimit dhe tė kulturės.
Bibliotekat japin njė ndihmė mjaft tė rėndėsishme pėr tė mėsuarin gjatė gjithė jetės, pavarėsinė e marrjes sė vendimeve dhe zhvillim kulturor tė individėve dhe tė bashkėsive.
Bibliotekat japin ndihmesėn e tyre pėr zhvillimin dhe mirėadministrimin e lirisė intelektuale si dhe pėr ruajtjen e vlerave themelore demokratike dhe tė tė drejtave universale tė qytetarėve.
Bibliotekat sigurojnė dhe tė lehtėsojnė aksesin nė dije dhe veprimtarinė intelektuale. Pėr kėtė, bibliotekat grumbullojnė, ruajnė dhe shėrbejnė njė llojshmėri tė gjerė materialesh qė pasqyrojnė pluralitetin dhe diversitetin e shoqėrisė.
Bibliotekat sigurojnė qė pėrzgjedhja dhe shfrytėzimi i materialeve dhe i shėrbimeve bibliotekare tė bėhen mbi konsiderata profesionale dhe jo mbi kritere politike, morale dhe fetare.
Bibliotekat grumbullojnė, organizojnė dhe propagandojnė lirisht materialet e tyre si dhe kundėrshtojnė ēdo formė tė censurės.
Bibliotekat venė pėr shfrytėzim tė barabartė pėr tė gjithė pėrdoruesit mjetet dhe shėrbimet e tyre. Nuk lejohet asnjė formė diskriminimi pėr shkak tė racės, bindjes, gjinisė, moshės apo ndonjė arsyeje tjetėr.
Pėrdoruesit e bibliotekave kanė tė drejtėn e konfidencės dhe tė anonimatit. Bibliotekarėt dhe stafi tjetėr bibliotekar nuk duhet t'i zbulojnė njė pale tė tretė identitetin e pėrdoruesve ose materialet qė ata shfrytėzojnė.
Bibliotekat qė financohen me fonde publike dhe shfrytėzohen nga publiku u pėrmbahen nė veprimtarinė e tyre parimeve tė lirisė intelektuale.
Bibliotekarėt dhe tė punėsuarit e tjerė nė bibliotekat e mėsipėrme kanė pėr detyrė ti respektojnė kėto parime.
Bibliotekarėt dhe stafi tjetėr profesional i bibliotekave realizojnė pėrgjegjėsitė e tyre ndaj punėdhėnėsve dhe ndaj pėrdoruesve. Nė rastet kur ka mospėrputhje midis kėtyre dy lloj pėrgjegjėsive, detyra ndaj pėrdoruesve merr pėrparėsi.
|
|
IFLA/FAIFE Office |